Een conflict tussen voorzitter Robert Zandstra en een grote groep vrijwilligers heeft geleid tot een scheuring in de organisatie van de Military Boekelo. De vrijwilligers verwijten Zandstra dat hij hen als oud vuil behandelt en alleen maar oog heeft voor vips en bobo’s.
De onvrede onder de vrijwilligers speelt al langer, maar kwam in januari tot een uitbarsting nadat bestuurslid Frans van Meggelen aan de kant werd gezet. Volgens een grote groep vrijwilligers was hij de enige in het bestuur die het nog voor hen opnam. Ze schreven dan ook een woedende brief aan het Militarybestuur, die door enkele tientallen vrijwilligers werd ondertekend.
„Het bestuur heeft besluiten genomen waar wij ons niet in kunnen vinden en heeft volstrekt onvoldoende oog en waardering voor de inspanningen van vrijwilligers en medewerkers en gedraagt zich daar ook naar”, zo stelt de brief. De vrijwilligers trekken zich daarom terug uit de organisatie, tenzij het bestuur opstapt. Maar dat heeft het bestuur geweigerd.
De ondertekenaars zijn niet de minsten in het grote vrijwilligerskorps van de Military. Veel van hen zijn al vanaf het begin, 50 jaar geleden, bij de organisatie van de Military betrokken. Er valt dan ook een schat aan ervaring weg. Zo vertrekt de volledige ploeg die al jaren de tijdwaarneming organiseerde. De helft van het team dat de stallen beheerde is weg, net als het complete team dat jaarlijks het parcours uitzette en van afzetlint en hekken voorzag, en de mannen die de vele aggregaten op het terrein draaiende hielden.
Het bestuur van de Stichting CCI Boekelo wil inhoudelijk niet reageren op het vertrek van de groep. Voorzitter Robert Zandstra: „Het is heel vervelend als mensen weggaan. En ik wil ook niet in een welles-nietesspelletje verzeild raken over de oorzaken, dan zou ik ingaan op de kwaliteit van de individuele vrijwilligers en dat vind ik niet netjes. Deze mensen hebben zeker een belangrijke bijdrage geleverd aan het succes van de Military in de afgelopen jaren. Maar we hebben 900 vrijwilligers en ik heb niet het gevoel dat deze kritiek leeft bij deze grote groep.”
Toch betekent het opstappen van de groep de zoveelste klap in wat toch al een rampjaar voor de Military wordt. Dat het ruiterfestijn niet kan doorgaan vanwege de coronacrisis is een financiële strop. En er vallen nog meer cruciale mensen weg.
Bestuurslid Frans van Meggelen bijvoorbeeld. Hij wil zelf niet praten over zijn vertrek, maar de ondertekenaars van de brief weten allemaal dat hij bepaald niet ‘in goed overleg’ is vertrokken, zoals het bestuur zegt. Zijn ontslag heeft geleid tot grote verontwaardiging: Van Meggelen en zijn vrouw waren vanaf het begin bij de Military betrokken en zijn zeer goed ingevoerd in de internationale paardenwereld.
Vandaar ook dat Van Meggelen de supervisie had over de stallen bij het evenement. Zijn vrouw was jurylid voor de dressuur. Het vertrek van het echtpaar Van Meggelen mag dus gerust een aderlating voor de organisatie worden genoemd.
Daar blijft het niet bij. Onlangs trok ook bestuurslid Jeroen van Dijk, verantwoordelijk voor technische zaken, zich terug vanwege te drukke werkzaamheden binnen zijn eigen bedrijf. Ook Zandstra’s rechterhand Judith Kleinsman vertrok, omdat ze een andere baan vond. Zij was dertien jaar lang de manager van het bedrijfsbureau van de Military en kende werkelijk iedereen die ook maar iets met het evenement te maken had.
En dan zijn er dus ook nog eens enkele tientallen vrijwilligers opgestapt. Hoeveel precies is niet duidelijk: onder de brief staan 31 handtekeningen, maar volgens de vertegenwoordigers met wie de krant sprak zijn het er nog veel meer: niet iedereen vond het nodig om te tekenen. De woordvoerders willen niet met naam in de krant omdat ze dan persoonlijk worden aangekeken op de kritiek, terwijl ze namens de hele groep spreken.
De ondertekenaars zijn zonder uitzondering verdrietig over de breuk. De Military was voor hen altijd het hoogtepunt van het jaar, waarvoor ze zelfs vakantiedagen opnamen. Maar de laatste jaren kwamen er steeds meer irritaties. Kleine dingen vaak: ineens was er geen geld meer voor krentenwegge, de 450 liter erwtensoep voor de mensen in de baan werd gehalveerd, de etensbonnen voor de gezamenlijke boerenkoolmaaltijd aan het eind van de cross werden afgeschaft.
Volgens de vrijwilligers is dat vooral het werk van voorzitter Robert Zandstra. Ze erkennen dat hij in het verleden goede dingen heeft gedaan: zo zorgde hij voor de broodnodige professionaliseringsslag in de organisatie. Maar de laatste jaren botert het niet meer. „Voor hem zijn we voetvolk, hij ziet je niet staan. Je kan niet eens zijn kantoor binnenlopen, je moet van tevoren een gesprek aanvragen. En als je dan een keer met hem in gesprek bent loopt hij zo weg als hij ergens een bobo of een vip ziet”, zo klinkt het meermalen venijnig.
Ook worden twee incidenten aangehaald die kwaad bloed hebben gezet. Een keer kwam Zandstra met een groep genodigden op bezoek in de stallen, die eigenlijk verboden terrein zijn. „De regels van de sportbond zijn hartstikke streng. Want je wilt niet dat er onbekenden in de stallen rondlopen die iets uithalen met de paarden”, legt een lid van het stalteam uit. Een medewerkster die het gezelschap daarom de deur wees kreeg de wind van voren. „Hij was ronduit onbeschoft tegen haar.”
Een andere keer wilde Zandstra met zijn vrouw en een medewerkster een borrel meedrinken bij slotavond voor de vrijwilligers. Zonder toegang te betalen, terwijl de vrijwilligers hiervoor allemaal 12,50 moeten dokken. De voorzitter vond het bovendien onbehoorlijk dat hierover opmerkingen werden gemaakt.
Het gebrek aan waardering door het bestuur haalde voor veel vrijwilligers de lol er af. Maar ze wilden allemaal dit jaar nog heel graag het 50-jarig jubileum meemaken. Dat kwam er echter niet meer van. Het ontslag van bestuurslid Frans van Meggelen in december vorig jaar was voor tientallen vrijwilligers de spreekwoordelijke druppel: „Van Meggelen was de enige die Zandstra durfde tegen te spreken. Hij was de enige die ons geluid liet horen binnen het bestuur. De rest van het bestuur bestaat uit jaknikkers.”
In een gesprek met Zandstra en bestuursleden Hans Witte en Arjen de Weerd zeggen deze zich niet in de kritiek te herkennen. Volgens Zandstra „paste Frans van Meggelen niet langer in het bestuur. Hij heeft jarenlang een belangrijke bijdrage geleverd, daar zijn we hem dankbaar voor.”
Verder zijn volgens de voorzitter met diverse ondertekenaars van de brief „goede gesprekken gevoerd. Naar aanleiding van de brief hebben we iedereen uitgenodigd met ons te komen praten en een aantal mensen is daarop ingegaan. Zo’n goed gesprek betekent niet altijd dat je het eens wordt, je kunt ook met wederzijds respect concluderen dat je het niet met elkaar eens bent. Ik vind het jammer dat niet alle ondertekenaars op onze uitnodiging zijn ingegaan. Maar ik ga nu het gesprek met hen niet via de media voeren, ik denk niet dat wij als bestuur hier een welles-nietes-discussie over incidenten moeten gaan voeren.”
Volgens Witte en De Weerd blokkeerden de ondertekenaars zelf de discussie door het vertrek van het bestuur te eisen, als voorwaarde voor hun terugkeer. „Dan houdt het op. ‘Jullie weg of wij weg’, zeiden ze. Nou, wij gaan niet weg.”
Maar het gaat om enkele tientallen vrijwilligers met een jarenlange passie voor het evenement. Mensen die sleutelposten hadden. Als die allemaal tegelijk opstappen, dan is er toch iets aan de hand? Heeft u zich hun kritiek aangetrokken? Heeft het geleid tot enige zelfreflectie binnen het bestuur over het eigen functioneren?
Zandstra: „Jawel. Maar over de uitkomst daarvan ga ik niet met de media communiceren. Ik zal niet zeggen dat het wel meevalt, als je zoveel mensen tegelijk kwijt raakt is dat heel vervelend. Maar in het verleden hebben we wel vaker verloop gehad. Daar hebben we van geleerd en onze organisatie is inmiddels zo ingericht dat we veranderingen makkelijk kunnen opvangen.”
Ook over de financiële toestand van de organisatie is het bestuur redelijk optimistisch. Zandstra erkent wel dat het uitvallen van de editie 2020 rampzalig is, „maar dat geldt voor alle grote evenementen. Ik denk evengoed dat we dit wel overleven.”
Dat de Military Boekelo de afgelopen jaren in zwaar weer verkeerde is bekend. In 2016 moest het evenement gedwongen verhuizen vanwege de aanleg van de nieuwe N18. Dat kostte de organisatie tonnen, waarvoor de gemeente Enschede garant stond.
In de jaren daarna was te zien hoe de verhuizing erin hakte. Uit jaarrekeningen die deze krant inzag blijkt dat de organisatie in 2016 nog een eigen vermogen had van ruim 97.000 euro. Maar dat liep hard achteruit tot een negatief eigen vermogen van ruim 82.000 in 2018. Volgens Zandstra is dat echter inmiddels weer helemaal goed gemaakt: de jaarrekening 2019 zou weer een positief eigen vermogen laten zien, van bijna 77.000 euro.
Inzage in de jaarrekening 2019 wil Zandstra niet geven, „dat gaat alleen de mensen aan die financieel in ons investeren, zoals subsidiegevers.” Maar volgens hem heeft goed beleid en een succesvolle Military 2019 geleid tot een aanzienlijk florissantere financiële positie, die er voor zorgt dat het evenement dit rampjaar wel overleeft.
De Stichting CCI Boekelo heeft een bijzondere bestuursstructuur. Bij andere grote evenementen wordt de betaalde directeur ingehuurd en fungeert het stichtingsbestuur als Raad van Toezicht. Zo niet bij de Military. Daar hebben alle bestuursleden een uitvoerende taak maar wordt alleen de voorzitter betaald.
Dat gaat via een ongewone constructie: Zandstra is voorzitter en het bestuur huurt hem in via zijn management-bv, waaraan jaarlijks een managementfee wordt betaald. Hoe hoog die fee is, wordt niet openbaar gemaakt in verband met de privacy en staat ook niet vermeld in de jaarrekening
Zandstra erkent dat het een ongewone constructie is: „Maar in ons bestuur werken alle bestuursleden actief mee in de organisatie. En je kunt je als Raad van Toezicht niet bezig houden met operationele zaken. Daarom hebben wij gekozen voor deze vorm.”
Maar dat betekent dat er geen onafhankelijk toezicht is op de bestuurder, want u controleert zichzelf.
„Jawel, want wij hebben wel een soort Raad van Toezicht. Die bestaat uit vertegenwoordigers van medewerkers, sponsoren en andere belanghebbenden. Die nodigen we regelmatig uit voor een evaluatie en ook de financiën worden onafhankelijk gecontroleerd.”
Maar deze Raad van Toezicht heeft geen formele functie en het is niet openbaar wie daarin zitten. Kunt u daar iets over zeggen?
„Nee, dat zou ik eerst aan die mensen moeten vragen of ze daar prijs op stellen. Maar het is juridisch helemaal in orde, dat hebben we goed laten uitzoeken.”